Làm sao để tiết kiệm chi phí khi làm quảng cáo TVC là chăn trở của hầu hết những người được giao trách nhiệm thực hiện công việc này. Nó không chỉ là vấn đề tài chính mà còn ảnh hướng đến chất lượng của sản phẩm TVC sau khi được hoàn thành. Làm sao để dung hòa được chi phí thấp và chất lượng quảng cáo TVC tốt đó là những gì mà chúng tôi muốn chia sẻ cho các bạn nhờ vào những kinh nghiệm của bản thân sau hơn 8 năm trong nghề.
Câu hỏi muôn thuở khi làm quảng cáo TVC: đầu tiên là “tiền đâu” ? 
Khi ngồi “tự sướng trong tư tưởng” thì thấy dễ ơiiii là dễ, nảy ra bao nhiêu là ý tưởng tuyệt vời ông mặt trời và sáng tạo tưng nóc luôn. Nhưng khi lập ra danh sách cụ thể những thứ cần làm, cần mua (tuy chỉ là những cái tối thiểu nhất như đạo cụ, phục trang, ăn uống, đi lại…) là đã thấy đầu váng mắt hoa, tay chân run rẩy, miệng lẩm bẩm hát bài “Đêm qua em mơ gặp bác Hồ”, trong cơn mê sảng chỉ còn thấy tiền polyme bay vòng vòng xung quanh kêu chíp chíp 
Nhẩm tính sơ cũng tốn ngót nghét vài triệu là ít. Trong khi mình vẫn phải xì xụp húp mì gói quanh năm (mì giấy Miliket chứ còn chưa được mì Đệ Nhất nữa là…), chứ có phải rủng rỉnh gì đâu. Thế là thôi… đành cất lại giấc mơ điện ảnh vào chiếc hộp chôn kín trong lòng.. (èo, bữa nay ăn nhằm cái gì mà sến sẩm quá không biết nữa 
)
Nhẩm tính sơ cũng tốn ngót nghét vài triệu là ít. Trong khi mình vẫn phải xì xụp húp mì gói quanh năm (mì giấy Miliket chứ còn chưa được mì Đệ Nhất nữa là…), chứ có phải rủng rỉnh gì đâu. Thế là thôi… đành cất lại giấc mơ điện ảnh vào chiếc hộp chôn kín trong lòng.. (èo, bữa nay ăn nhằm cái gì mà sến sẩm quá không biết nữa )
Vấn đề kinh phí luôn làm đau đầu giới làm phim ngắn underground (những nhà làm phim độc lập và không chuyên). Nhưng tục ngữ nói chẳng sai, cứ gặp cái khó ắt sẽ ló cả chục cái khôn, sẽ chẳng có gì cản nổi sự gan dạ (và cả liều mạng) của những tín đồ yêu điện ảnh. Họ thậm chí có thể làm ra những bộ phim ngắn rất đáng xem chỉ với… vài trăm ngàn đồng. Bạn có tin không?
1) Câu chuyện là quan trọng nhất!
Bản chất của việc làm phim ngắn chính là kể một câu chuyện. Mà muốn kể chuyện cho hay, trước hết phải có câu chuyện thú vị đã. Hãy dành phần lớn thời gian thực hiện bộ phim để dành cho việc viết ra một kịch bản thật ưng ý.
Nhưng có một điều cần làm rõ, đó là kịch bản “hay và thú vị” ở đây không hẳn là một câu chuyện mà bạn cứ phải gồng mình lên để tỏ ra sáng tạo một cách thái quá. Rất nhiều bạn lầm tưởng rằng câu chuyện của mình phải thật kỳ bí, nhuốm đầy màu sắc “khó hiểu” bằng những phép ẩn dụ lắt léo mà có khi ngay chính tác giả cũng… chưa hiểu hết ý mình nói gì 
. Hoặc nếu không thì lại tìm những chủ đề mang tầm vóc quá vĩ mô, vượt ra khỏi giới hạn kiến thức và khả năng cảm nhận của người viết. Thật lòng mà nói thì đây là một trong những bệnh thường gặp nhất của những người có máu nghệ thuật nói chung và những nhà làm phim trẻ nói riêng. Đó chưa chắc là sự sáng tạo, là “đỉnh cao nghệ thuật”, là “trường phái siêu thực” bla bla bla chi hết, mà chỉ là sự nôn nóng thể hiện cái tôi cá nhân, nên cứ gò ép bản thân mình nhào nặn ra một câu chuyện lập dị cỡ… đạo diễn David Lynch, trừu tượng như… Picasso, hoặc một tấn bi kịch nào đó của thời đại…
. Hoặc nếu không thì lại tìm những chủ đề mang tầm vóc quá vĩ mô, vượt ra khỏi giới hạn kiến thức và khả năng cảm nhận của người viết. Thật lòng mà nói thì đây là một trong những bệnh thường gặp nhất của những người có máu nghệ thuật nói chung và những nhà làm phim trẻ nói riêng. Đó chưa chắc là sự sáng tạo, là “đỉnh cao nghệ thuật”, là “trường phái siêu thực” bla bla bla chi hết, mà chỉ là sự nôn nóng thể hiện cái tôi cá nhân, nên cứ gò ép bản thân mình nhào nặn ra một câu chuyện lập dị cỡ… đạo diễn David Lynch, trừu tượng như… Picasso, hoặc một tấn bi kịch nào đó của thời đại…
Những câu chuyện hấp dẫn luôn tồn tại quanh ta. Từ những điều giản dị mà mình gặp hàng ngày (thậm chí có khi còn không nhận ra và cũng chẳng màng đến), nếu được quan sát bằng những góc nhìn khác nhau, sẽ mang lại nhiều điều mới mẻ. Vì vậy, hãy chắc chắn là bạn đang tạo ra một câu chuyện bằng chính “lăng kính cuộc sống” và quan điểm của riêng mình, chứ đừng hao hao giống bất kỳ ai. Mặt khác, xây dựng câu chuyện đơn giản một chút cũng sẽ khiến việc thực hiện nó khả thi và… ít tốn tiền hơn.
Khi tạo ra các nhân vật, nên biết rằng bạn đang có quyền năng như một đấng tối cao, có thể sinh ra những cuộc đời, những cấu trúc nhân cách khác nhau. Hãy tự hỏi và trả lời 5 điều cơ bản sau: ” Họ là ai? Bối cảnh câu chuyện ở đâu? Thời điểm xảy ra câu chuyện khi nào? Mục tiêu lớn nhất của họ là gì? Và họ đã làm như thế nào để thực hiện mục tiêu đó?” (Who – Where – When – What – How). Giải đáp thỏa đáng những điều này là bạn đã phác thảo ra được nhân vật của mình rồi đó. Khi phát triển tình tiết câu chuyện, hãy thử tưởng tượng mối quan hệ giữa các nhân vật này với nhau. Những chi tiết gì sẽ giúp cho khán giả thấy được tính cách con người họ (cả mặt tốt và mặt xấu, bộc lộ qua thái độ và hành động cụ thể)? Trên con đường thực hiện mục tiêu của mình, họ có gặp thuận lợi và khó khăn gì không? Điểm mạnh của họ là gì, còn điểm yếu là ở đâu? Và khi những xung đột, những trở ngại đã lên đến cực điểm, thì họ sẽ quyết định ra sao để vượt qua nó? Cuối cùng thì câu chuyện có kết cục như thế nào?….
Đối với phim ngắn, những yếu tố khác như chất lượng hình ảnh, âm thanh, kỹ xảo, diễn xuất, đạo cụ, phục trang…v..v… sẽ dễ được châm chước và không đòi hỏi cao, vì vậy CÂU CHUYỆN chính là yếu tố quan trọng nhất mà người xem chờ đợi để thưởng thức và đánh giá. Khi đã có một câu chuyện ổn, là bạn đã đi được nửa chặng đường rồi đấy. 
2) Ngôn ngữ điện ảnh
Bạn giỏi về ngôn ngữ? Tiếng Việt thì “nhuyễn” khỏi nói, văn thơ cứ gọi là tuôn lai láng? Bạn cũng giỏi cả ngoại ngữ nữa, bắn tiếng Anh như gió luôn? Nhưng chưa đủ đâu, hãy tìm hiểu cả ngôn ngữ của điện ảnh nữa nhé.
Mỗi môn nghệ thuật sẽ có “ngôn ngữ thể hiện” khác nhau. Với văn học thì là từ ngữ, âm nhạc thì là giai điệu, với hội họa thì lại là màu sắc và đường nét… Còn đã là điện ảnh thì tất nhiên ngôn ngữ cần chú trọng nhất phải là hình ảnh rồi đúng không nào? Trong phim của mình, hãy cố gắng dùng càng ít lời thoại càng tốt và nhường chỗ cho hình ảnh “thay lời muốn nói”.
Đừng dùng lời thoại dài lê thê để “diễn giải” câu chuyện, mà hãy làm sao giúp khán giả hiểu được câu chuyện qua “ngôn ngữ thứ nhất” (chủ đạo) chính là HÌNH ẢNH (các cảnh quay và chi tiết trên phim), còn phần lời thoại chỉ nên đóng vai trò như là “ngôn ngữ thứ hai” để hỗ trợ và nâng đỡ “ngôn ngữ thứ nhất” một cách thật khiêm nhường và tinh tế. (Chà, nhiều dấu ngoặc kép quá ).
).
3) Thử làm họa sĩ
Ai đã từng đọc truyện tranh? Chắc lúc nhỏ bạn cũng từng “cắm mặt” đọc đủ thứ, bất kể đang ngồi trên bàn ăn hay là trong toilet. Từ Đô-rê-mon, 7 viên ngọc rồng, Lucky Luke, Inu-yasha rồi đến Conan hoặc Shin – cậu bé bút chì… Vậy hãy thử vẽ kịch bản của mình thành những trang truyện tranh như vậy xem sao.
Bạn không cần vẽ đẹp và chi tiết như họa sĩ, thậm chí chỉ cần “một vòng tròn vẽ cái đầu, đường thẳng vẽ thân mình, thêm 4 cái que ốm nhom ốm nhách nữa là thành tay chân”, vậy là đủ . Chỉ cần mô tả hình ảnh mình muốn thể hiện trong cảnh quay là được. Những khung hình vừa vẽ ra sẽ giúp bạn nắm khái quát được cảnh nào cần quay để tạo nên mạch câu chuyện xuyên suốt, đặt góc máy thế nào để lấy được những chi tiết bạn muốn có trong bộ phim. Thao tác này còn được gọi bằng từ chuyên môn là vẽ STORYBOARD đó!
. Chỉ cần mô tả hình ảnh mình muốn thể hiện trong cảnh quay là được. Những khung hình vừa vẽ ra sẽ giúp bạn nắm khái quát được cảnh nào cần quay để tạo nên mạch câu chuyện xuyên suốt, đặt góc máy thế nào để lấy được những chi tiết bạn muốn có trong bộ phim. Thao tác này còn được gọi bằng từ chuyên môn là vẽ STORYBOARD đó!
Ngoài ra việc này còn giúp bạn tránh được nguy cơ bị quên, quay thiếu cảnh khiến cho câu chuyện bị “lủng” mất vài đoạn. Nếu cứ để như vậy thì người xem sẽ không hiểu được đầy đủ nội dung. Còn nếu phải sắp xếp quay lại để bổ sung những cảnh thiếu, thì sẽ tốn thêm nhiều chi phí và thời gian. Thế nên khi bắt tay vào làm phim rồi thì bạn sẽ thấy những bản vẽ Storyboard này vô cùng quý giá, vì khi ra đến trường quay mọi thứ sẽ rối tung rối mù lên cho mà xem, nếu có Storyboard nhắc nhở thì sẽ yên tâm hơn nhiều.
4) Hỡi mạnh thường quân, các vị đang ở đâu?
Có kịch bản rồi, có Storyboard luôn rồi. Bạn mạnh dạn đem đứa con tinh thần của mình đi tìm nhà tài trợ thử xem? Phong trào làm phim ngắn hiện nay đang rất phát triển và có khá nhiều tổ chức được lập ra để hỗ trợ các nhà làm phim trẻ. Nếu không rành thì các bạn có thể lên hỏi bác Gu-Gồ với cụm từ khóa “phim ngắn” nhé. Bác ấy sẽ sẵn sàng cho bạn rất nhiều thông tin.
Nếu có thể, bạn cũng nên tham gia các cuộc thi làm phim ngắn trong nước và quốc tế. Biết đâu ” đứa con” mình nhào nặn ra cũng chất lừ chẳng hề thua kém ai, có khi còn được giải thì sao?
5) ” Ơn giời! Diễn viên đây rồi! “
Xin lỗi vì mình đã dám “chôm” cái tựa của 1 seri truyền hình khá nổi tiếng . Mình chỉ muốn nói rằng diễn viên có vai trò rất quan trọng và bạn nên thật sự nghiêm túc trong việc tìm đúng người giúp mình thể hiện được nhân vật trong phim. Đừng nghĩ hời hợt rằng cứ mời bạn bè, bà con, anh chị em, cô bác hàng xóm giúp mình là đủ. Không ai có thể “nuốt nổi” phim ngắn của bạn khi mà các nhân vật trong phim cứ “diễn xuất” lóng nga lóng ngóng và cũng không toát lên được một tính cách cụ thể nào.
. Mình chỉ muốn nói rằng diễn viên có vai trò rất quan trọng và bạn nên thật sự nghiêm túc trong việc tìm đúng người giúp mình thể hiện được nhân vật trong phim. Đừng nghĩ hời hợt rằng cứ mời bạn bè, bà con, anh chị em, cô bác hàng xóm giúp mình là đủ. Không ai có thể “nuốt nổi” phim ngắn của bạn khi mà các nhân vật trong phim cứ “diễn xuất” lóng nga lóng ngóng và cũng không toát lên được một tính cách cụ thể nào.
Đừng đem ví dụ về Phùng Ngọc (anh chàng đã diễn xuất thần vai “thằng Cò” trong bộ phim Đất Phương Nam khi đang còn là một cậu bé mồ côi mẹ và phụ việc trong gánh xiếc, lúc đó chưa từng biết diễn xuất là như thế nào) để tự động viên rằng ai cũng có thể đóng phim, chỉ cần biết cách khơi gợi cảm xúc cho họ là được (chuyện về Phùng Ngọc dạo này đang hot nên lấy làm ví dụ luôn ). Thật ra về lý thuyết thì đó là điều có thể, nhưng chỉ đối với những đạo diễn dày dạn kinh nghiệm và cực giỏi trong việc hỗ trợ tâm lý giúp người khác nhập vai. Bạn có chắc rằng mình cũng làm được như vậy?
). Thật ra về lý thuyết thì đó là điều có thể, nhưng chỉ đối với những đạo diễn dày dạn kinh nghiệm và cực giỏi trong việc hỗ trợ tâm lý giúp người khác nhập vai. Bạn có chắc rằng mình cũng làm được như vậy?
Thế nên tốt nhất là hãy nhờ những bạn đang học diễn xuất để giúp mình. Bạn đừng ngại, sự thật là các bạn ấy cũng rất thích và mong muốn có nhiều dịp thử sức trong các bộ phim ngắn, vì đó cũng là cơ hội tốt để rèn luyện thêm mà. Ngoài ra thì các bạn ấy cũng “dễ tính” và chịu lăn xả nữa. Chứ không “khó chiều” như dân chuyên nghiệp đâu. Quá tốt để cộng tác rồi còn gì?
Thêm 1 ý nữa là do các bạn ấy đang học làm diễn viên, nên có thể đã có sẵn phục trang phù hợp hoặc còn biết tự make-up cho mình, điều này cũng giúp giảm bớt chi phí lặt vặt nữa đó.
6) Vựa ve chai vạn tuế !!! Sạp đồ cũ muôn năm !!! 
Khi làm đạo cụ cho phim, bạn sẽ không ngờ được rằng nếu cứ hở một chút là chạy ra tiệm mua đồ linh tinh, từ cuộn băng keo, sợi dây kẽm, cái ống nước, một hộp sơn… bao nhiêu thứ lặt vặt đó sẽ ngốn sạch tiền của bạn hồi nào không biết. Và bạn sẽ bất ngờ khi biết rằng vựa ve chai và sạp đồ cũ chính là một trong những “bến đậu thiên đường” mà bạn nhất định phải ghé qua.
Bạn có thể tìm thấy những thứ vô cùng thú vị khi sục sạo trong đó, vì không nơi đâu có “văn hóa vật thể” phong phú như vậy cả. Đủ hết mọi thứ trên đời. Nếu may mắn, bạn có thể tìm được những đạo cụ rất “chất” để thiết kế bối cảnh cho phim, với giá rẻ như bèo.
Đủ hết mọi thứ trên đời. Nếu may mắn, bạn có thể tìm được những đạo cụ rất “chất” để thiết kế bối cảnh cho phim, với giá rẻ như bèo.
7) Súttttt , vàooooooo!!! (ý mình là shoot ấy, là quay phim ấy ạ) 
Khâu chuẩn bị đã ngon lành, giờ bạn chỉ cần lên lịch và bắt tay vào quay thôi. Như đã nói ở trên, do đây là làm phim ngắn kinh phí thấp nên vấn đề thiết bị (máy quay phim) sẽ không đòi hỏi cao. Bạn có thể dùng máy ảnh kỹ thuật số DSLR, máy quay cầm tay Handycam, hoặc kể cả những chiếc Smartphone có camera ổn ổn tí là được.
Lưu ý là vì màn hình tích hợp sẵn trên máy ảnh ( hoặc máy quay handycam, smartphone) quá nhỏ, bạn sẽ khó mà thấy được thật rõ ràng mọi chi tiết nằm trong khung hình. Nên nếu có thể, hãy tự làm cho mình một cái monitor (màn hình quan sát) khi đi quay. Dễ ẹc hà, chỉ cần mượn 1 màn hình vi tính (loại màn hình Led vì loại này dùng dòng điện có hiệu điện thế thấp và rất gọn nhẹ), một bình ắc-quy có dòng điện phù hợp, là bạn đã có một cái monitor chất lượng rồi. Ngoài ra, hiện nay còn 1 cách cũng cực kỳ hiệu quả nữa là mượn 1 chiếc máy tính bảng chạy hệ điều hành Android, sau đó cài app có tên là “DSLR Controller”, thế là bạn đã có 1 cái màn hình monitor khá to và rõ nét. Monitor sẽ hiển thị mọi hình ảnh mà ống kính bắt được, nên giúp bạn kiểm soát cảnh quay tốt hơn.
Hãy tư duy thế này: quay phim là khâu để “hiện thực hóa” nội dung mà bạn muốn (kịch bản, storyboard) thành hình ảnh, chứ không phải chỉ đơn giản là “ghi hình lại”. Nên xóa bỏ cách nghĩ sai lầm thường thấy, đó là cứ phải quay khung hình sao cho đẹp, cho mượt mà chỉn chu. Cái “chất” mà hình ảnh của bạn thể hiện phải lột tả được nội dung câu chuyện bạn muốn kể. Nếu bạn quay cảnh khu ổ chuột bằng những khung hình tinh tươm (vì ngại cảnh dơ – cảnh luộm thuộm), hay quay cảnh rượt đuổi đánh nhau mà chỉ đặt máy đứng yên một chỗ (vì ngại việc bị rung lắc khung hình) và không hề có những cận cảnh chi tiết, còn bố cục thì lúc nào cũng đều-đằn-đặn cho đỡ xốn mắt…. Thì bạn đang vì sự an toàn và duy mỹ thái quá của mình, mà tự đánh mất đi nét riêng của bộ phim. Tóm lại là, hãy tìm góc quay và cách quay sao cho thể hiện phù hợp nhất cái chất và nội dung mà mình muốn gửi gắm.
8) Mừng quá, “con” sắp chào đời rồi…
Lúc này bạn đang ôm 1 mớ dữ liệu đã quay xong, lỉnh ca lỉnh kỉnh như ôm mớ đồ đi thăm bà đẻ . Nói vui vậy chứ, số lượng file quay khá là nhiều đó, bạn hãy kiểm tra lại hết một lượt, quản lý file cho kỹ càng (đặt lại tên file, sắp xếp, lưu trữ và back up lại đề phòng mất mát cảnh quay), sau đó bắt đầu khâu dựng phim được rồi.
. Nói vui vậy chứ, số lượng file quay khá là nhiều đó, bạn hãy kiểm tra lại hết một lượt, quản lý file cho kỹ càng (đặt lại tên file, sắp xếp, lưu trữ và back up lại đề phòng mất mát cảnh quay), sau đó bắt đầu khâu dựng phim được rồi.
Nhớ cẩn thận khi sử dụng nhạc để bỏ vào phim, vì luật bản quyền hiện nay đang kiểm duyệt khá nghiêm khắc. Chắc bạn cũng từng gặp một số trường hợp phim ngắn được upload trên Youtube, đang coi ngon lành bỗng dưng có đoạn bị mất âm thanh phim (phần nhạc và cả thoại luôn) mà chẳng hiểu lý do, hoặc thậm chí là vừa up lên được vài bữa thì bị báo vi phạm bản quyền và bị xóa mất? Đó là do Youtube rà soát và phát hiện ra các bài nhạc sử dụng để chèn vào phim đó không có bản quyền. Hiện nay có 1 trang cũng rất tốt để bạn upload video mà “đỡ khó tính” về luật bản quyền hơn, đó chính là Vimeo , nhưng tốt nhất hãy cố gắng tìm những đoạn nhạc không đăng ký bản quyền (dạng cho phép sử dụng tự do) để tránh chuyện này nhé (không kể đến những bạn có khả năng tự làm nhạc cho phim được thì quá tốt rồi).
9) Oe oe oeee…!!!
Cuối cùng thì đứa con tinh thần ấp ủ bấy lâu cũng mẹ tròn con vuông .Nhớ kiểm tra và đem chiếu thử trên vài thiết bị khác nhau (TV, laptop, máy tính bảng, điện thoại, máy chiếu projector…) để chắc chắn là không có vấn đề gì bất ổn. Sau đó bạn hãy mời bạn bè thân thích và gia đình cùng xem để nhận xét giúp nhé. Nếu bạn đã tự tin với sản phẩm của mình và không ngại “nhận gạch đá” từ thế giới mạng, thì hãy nhanh tay upload và ấn share bộ phim đi nào. Dù biết là bạn đã trăn trở và gian nan không ít để hoàn thành nó, nhưng hãy mở lòng, dẹp bỏ cái tôi và tiếp nhận (có chọn lọc) những đánh giá khách quan để rút kinh nghiệm cho mình, nhằm làm cho những phim ngắn sau ngày càng tiến bộ hơn.
.Nhớ kiểm tra và đem chiếu thử trên vài thiết bị khác nhau (TV, laptop, máy tính bảng, điện thoại, máy chiếu projector…) để chắc chắn là không có vấn đề gì bất ổn. Sau đó bạn hãy mời bạn bè thân thích và gia đình cùng xem để nhận xét giúp nhé. Nếu bạn đã tự tin với sản phẩm của mình và không ngại “nhận gạch đá” từ thế giới mạng, thì hãy nhanh tay upload và ấn share bộ phim đi nào. Dù biết là bạn đã trăn trở và gian nan không ít để hoàn thành nó, nhưng hãy mở lòng, dẹp bỏ cái tôi và tiếp nhận (có chọn lọc) những đánh giá khách quan để rút kinh nghiệm cho mình, nhằm làm cho những phim ngắn sau ngày càng tiến bộ hơn.
Follow Us